Đào Duy từ bỏ là nhà quân sự, công ty thơ với nhà văn hóa, danh thần thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên (Chúa Sãi). Chỉ vỏn vẹn 8 năm phò Chúa Sãi trường đoản cú 1627 đến 1634 nhưng lại Đào Duy Từ sẽ khắc hoạ hình hình ảnh đặc dị một fan thầy của Chúa Sãi, một kiệt tướng, một chủ yếu trị gia, một chiến lược gia, một phong cách thiết kế gia, một chuyên môn gia, một nghệ sư tài hoa, một học tập giả, là người góp phần đặc biệt quan trọng định hình được đơn vị nước, địa lý và bạn dạng sắc Đàng Trong. Công ty Nguyễn thừa nhận ông là đệ tuyệt nhất khai quốc công thần với thờ ông sống Thái miếu. Mẩu truyện Đào Duy từ và bài ca dao “Ba đồng một mớ trầu cay…” đã đến ta thấy tài năng tương tự như sự trung nghĩa của Đào Duy trường đoản cú với chúa Nguyễn .

Bạn đang xem: Ba đồng một mớ trầu cay

*

Bối cảnh lịch sử: Trong vào đầu thế kỷ XVII đã tận mắt chứng kiến nhiều sự kiện rối ren giữa những “tập đoàn” phong kiến. Ở Đàng không tính từ phía Bắc sông Giang trở ra là thời kỳ phân loại giữa vua Lê chúa Trịnh, từ phái nam sông Giang trở vào bởi chúa Nguyễn cai trị, sử sách thường gọi là Đàng Trong.

Về mặt triết lý cả hai quyền lực họ Trịnh cùng họ Nguyễn đều mang slogan phù Lê diệt Mạc để lấy lòng cõi tục và thề trung thành với chủ với triều Hậu Lê. Nhưng mà trên thực tiễn thì khác, cả hai hầu như muốn tạo nên thế lực cho riêng bản thân và hướng tới chiếc ngai vàng vàng…!

Đào Duy từ bỏ (1572 – 1634), hiệu là Lộc Khê, quê nghỉ ngơi xã Hoa Trai, thị trấn Ngọc Sơn, che Tĩnh Gia, (Thanh Hóa ngày nay). Cha ông tên là Đào Tá Hán, một xướng hát chuyên nghiệp. Bà bầu ông là tín đồ họ Nguyễn. Ông thông minh, với học rộng biết nhiều.

Ông ước ao lập thân bằng con đường khoa bảng, nhưng mà bị chính quyền chúa Trịnh xem như là con đơn vị phường chèo, nên ông bị gạch vứt tên. Ông bi thương bực, nói với chúng ta rằng: “Tôi nghe chúa Nguyễn hùng cứ đất Thuận Quảng, làm cho nhiều việc nhân đức, lại có lòng yêu kẻ sĩ, trọng người hiền… trường hợp ta theo vào góp thì chẳng không giống gì Trương Lương về Hán, Ngũ Viên thanh lịch Ngô, rất có thể làm tỏ rạng thanh danh, ta chưa tới nỗi nên nát cùng cây cỏ, uổng tầm giá một đời…”

Mùa đông năm Ất Dậu (1627). Đào Duy từ bỏ trốn được vào xứ Đàng Trong. Vào Nam, đầu tiên, ông đi ở chăn trâu cho một phú ông sinh hoạt Tùng Châu. Phú ông thấy Đào Duy Từ học rộng tài cao, nên đem chuyện nói với khám lý Hoài Nhân là trằn Đức Hòa, ông này là tín đồ có mưu trí được chúa Nguyễn Phúc Nguyên tin dùng. Trằn Đức Hòa cho gọi Đào Duy Từ mang đến hỏi chuyện. Thấy hầu như chuyện ông rất nhiều thông hiểu, liền giữ ông lại và gả phụ nữ cho ông.Một hôm, trằn Đức Hòa đem bài “Ngọa Long cương” của Đào Duy Từ cho Nguyễn Phúc Nguyên xem. Đọc xong, chúa Nguyễn biết Đào Duy từ bỏ là người dân có chí khủng liền cho call Duy từ đến. Nghe Đào Duy từ bỏ cao đàm hùng luận, tỏ ra rất am hiểu việc đời, Nguyễn Phúc Nguyên (Sãi Vương) mừng lắm, liền tiếp đến cho họp bàn đình thần phong mang đến Đào Duy Từ làm Nha úy Nội Tán, tước Lộc Khuê Hầu, trông coi việc quân cơ ngơi nghỉ trong với ở ngoài, tham lý quốc chính.

Từ đấy, Duy tự nói gì chúa Nguyễn cũng nghe. Ông bày mưu vạch kế góp chúa Nguyễn tạo nên sự nhiều việc lớn. Chúa Nguyễn hay nói với đa số người: Đào Duy Từ thật là Tử Phòng cùng Khổng Minh ngày nay.

Năm Đinh Mão (1627), chúa Trịnh Đàng Ngoài hy vọng bắt bọn họ Nguyễn ngơi nghỉ Đàng Trong nên thần phục, bèn cử đoàn sứ giả sở hữu sắc vua Lê vào phong mang đến Sãi vương vãi (chúa Nguyễn Phúc Nguyên) và đòi Sãi Vương nên cho bé vào chầu, đồng thời cần nộp 30 nhỏ voi cùng 30 loại thuyền có tác dụng lễ thiết bị cống nạp công ty Minh. Chúa Sãi ko chịu, nhưng hiệ tượng chưa biết xử trí ra sao, bèn hội họp triều thần hỏi mưu kế. Lộc Khê hầu Đào Duy Từ khuyên chúa Nguyễn những bước đầu tiên cứ nhận sắc phong, rồi sau đã tìm kế đối phó.

Ba năm sau, thấy thời cơ thuận lợi, bấy tiếng Lộc Khê hầu bắt đầu bàn với Sãi Vương, sai thợ làm cho một cái mâm đồng tất cả hai đáy, quăng quật sắc vua Lê phong kèm với một tờ giấy bao gồm 4 câu chữ Hán vào giữa, rồi hàn kín lại. Trên mâm cho bày nhiều lễ đồ vật hậu hĩnh, rồi cử Lại Văn Khuông làm sứ giả với ra Thăng Long (Hà Nội này nay), tạ ơn vua Lê và chúa Trịnh.Nhờ có sẵn sàng trước, lúc ra gớm Đô yết con kiến chúa Trịnh, Lại Văn sườn ứng đối vô cùng trôi chảy. Chúa Trịnh hậu đãi, chất nhận được Khuông cùng phái đoàn sứ giả đi thăm kinh thành, để hóng Chúa dạy dỗ bảo. Trên đường đi, khuông lén mở cẩm nang của Đào Duy trường đoản cú trao cho từ trước. Đọc xong, Khuông thuộc cả phái bộ lẻn trốn về Nam. Thấy phái đoàn sứ giả bất thần trốn về, chúa Trịnh sinh nghi, bèn cho những người đập đổ vỡ mâm lễ, lại thấy tờ nhan sắc phong khi trước, cùng 1 tờ giấy viết bốn câu thơ tiếng hán sau:

MÂU NHI VÔ DỊCHMỊCH PHI KIẾN TÍCHÁI LẠC TÂM TRƯỜNGLỰC LAI TƯƠNG ĐỊCH.

Xem thêm: Đọc Truyện Yêu Thần Ký Phát Tiêu Đích Oa Ngưu Chương 473: Ấn Ký

Cả triều đình không người nào hiểu chân thành và ý nghĩa bài thơ, cuối cùng Trịnh Tráng cần cho mời một bên nho thông thái uyên chưng tới giải nghĩa. Đọc xong, đơn vị nho giải thích rằng:

“MÂU NHI VÔ DỊCH” tức là chữ “Mâu” không có dấu phẩy là chữ DƯ;“MỊCH PHI KIẾN TÍCH “nghĩa là chữ “Mịch” loại bỏ chữ “Kiến” còn lại là chữ BẤT;“ÁI LẠC TÂM TRƯỜNG” tức là chữ “Ái” để mất (lạc) chữ “Tâm” thì thành chữ THỤ;“LỰC LAI TƯƠNG ĐỊCH” nghĩa là chữ “Lực” đối địch (tương địch) với chữ “Lai” là chữ SẮC.

Vậy, gộp cả tứ chữ mới lại thành câu: “DƯ BẤT THỤ SẮC,” tức thị “Ta không sở hữu và nhận sắc phong”.

Nghe xong, Trịnh Tráng vội vàng thét quân nhân đuổi bắt Lại Văn Khuông, cơ mà lúc đó Khuông thuộc cả phái đoàn đã tăng cao chạy xa bay rồi. Trịnh Tráng ao ước ra quân tiến công chúa Nguyễn nhưng gặp mặt lúc Cao bằng và Hải Dương đều sở hữu giặc giã nổi lên, đành nên hoãn lại.

Trịnh Tráng cho người dò la biết được việc Sãi Vương không sở hữu và nhận sắc phong đều bởi một tay Lộc Khê Đào Duy từ bày đưa ra cả. Chúa Trịnh tính kế làm sao để hấp dẫn Lộc Khê quăng quật chúa Nguyễn (Đàng Trong) về cùng với Triều đình vua Lê với chúa Trịnh (Đàng Ngoài).

Chúa Trịnh lập mưu, sai người mang nhiều vàng bạc bí mật vào biếu Đào Duy Từ, kèm một bức thư riêng rẽ với bốn câu thơ:

“Trèo lên cây bưởi hái hoaBước xuống sân vườn cà hái nụ khoảng xuân.Nụ tầm xuân nở ra xanh biếcEm có ông chồng anh nhớ tiếc lắm thay!”

Lời thơ kể tới chuyện anh (chúa Trịnh) với em (Đào Duy Từ) thuở nhỏ, trèo cây hái hoa bưởi, bước xuống sân vườn cà hái nụ hoa trung bình xuân. Ý thơ vào như ngọc, là lời nhắn nghĩa tình, nhắc ông rằng tổ tiên, quê tiệm vốn nghỉ ngơi Đàng Ngoài. Nếu trở về sẽ tiến hành triều đình trọng dụng còn còn nếu như không thì ngầm ý nạt dọa. Bạn ta đồn rằng Đào Duy Từ đang xây chiêu mộ cho cha mẹ tại Bình Định để tránh bị Đàng ko kể khống chế. Chính vì như vậy Đào Duy tự không lo âu chúa Trịnh trả thù; và ông đang trả lại quà tặng kèm và viết bài thơ phúc đáp chúa Trịnh như sau:

“Ba đồng một mớ trầu caySao anh chẳng hỏi phần đông ngày còn không?Bây giờ em đã có chồngNhư chim vào lồng như cá gặm câu.Cá cắn câu biết đâu cơ mà gỡChim vào lồng biết thuở nào ra?”

Chúa Trịnh gọi thơ biết cạnh tranh lòng lôi kéo được chúng ta Đào, nhưng lại thấy bài xích thơ chưa tồn tại câu kết, ý còn vứt ngỏ, buộc phải vẫn nuôi hy vọng, bèn cho tất cả những người đem lễ vật các hơn, và mang theo lá thư của chúa Trịnh vào chạm chán Đào Duy tự lần nữa.

Lần này, ông bắt đầu viết nốt hai kết hợp gửi ra, nhằm trả lời ngừng khoát bài toán mời mọc của chúa Trịnh. Nhị câu kia như sau:

“Có lòng xin tạ ơn lòng,Đừng tải nữa mà ông chồng em ghen!”

Theo giai thoại dân gian thì “chồng em” được Đào Duy Từ ngụ ý chỉ chúa Nguyễn. Tự đấy Đào Duy Từ ngơi nghỉ lại góp chúa Nguyễn ổn định và trở nên tân tiến vùng đất miền trong, mở với bờ cõi quốc gia ta cho tới lúc qua đời…