Sống ngơi nghỉ một quốc gia mà cơ quan ban ngành luôn lo ngại xã hội “đi chệch hướng” như Việt Nam, bạn chắc hẳn rằng không kỳ lạ gì chuyện cấm sách. Dưới cơ chế hiện tại, gồm có cuốn sách đang không khi nào có cơ hội được phát hành công khai, bao hàm cuốn được phép in ra rồi bị thu hồi, các cuốn sách không giống thậm chí rất có thể khiến bạn bị tra tấn chỉ vì bạn dám đi giao chúng. <1> lý do sách bị cấm rất có thể được diễn giải bởi nhiều cách, tuy thế tóm gọn lại là bọn chúng trái ý của một nhóm người tất cả quyền quyết định cục bộ nhân dân đề xuất và không nên đọc gì.

Bạn đang xem: Chuyện ở nông trại bị thu hồi

Cấm sách là một dạng kiểm duyệt, cùng kiểm chuyên chú thì cũng có thể có vài ba mặt. <2> dù kiểm coi xét là kẻ thù của tự do học thuật cùng sự sáng tạo, không ít người sẽ cho rằng nó giúp sa thải những tài liệu độc hại từ vào trứng nước, từ đó đem lại sự an toàn và ổn định định. Chúng ta có thể có cách nhìn của mình. Còn tôi, thân là 1 trong người mãi cho lúc cừ khôi mới nhận ra đời mình bị triết lý bao năm qua, tôi thấy dòng hại của kiểm chú ý vượt xa, khôn cùng xa loại lợi.

Kiểm duyệt thậm chí còn còn chẳng có lợi với chính tín đồ kiểm duyệt, bởi một hiệu ứng tư tưởng hiểu nôm na là “càng cấm càng cố” (reactance theory). <3> Một cuốn sách giả dụ được tiếng là sách cấm, bạn ta đã lại càng truy lùng nó hơn. Năm 1928, nhà báo Phan Khôi đang luận rất thú vị về chuyện này trong một bài viết trên Đông Pháp Thời báo. <4>

“Một cuốn sách, bất kỳ nội dung nó ra có tác dụng sao, cứ để yên không cấm thì fan ta coi như thường. Dầu tất cả lắm người khích thích vị nó chăng nữa, tuy nhiên cũng còn tồn tại lắm bạn coi như thường. Đến cấm đi một cái, thì không còn thảy ai nấy đều chăm chú vào nó. Cấm đi, là muốn cho tất cả những người ta chớ đọc, mà không ngờ lại làm cho tất cả những người ta càng đọc!

<...>

Thiên hạ họ mua sách cấm mắc tiền lắm, thường giá bán mắc gấp nhiều khi chưa cấm, lâu ngày, rồi đến gấp mười vội vàng trăm. Tức như dân An nam là dân không si đọc sách, tốt tiếc tiền, mà mang lại sách cấm thì cũng è cổ trọc trằn xa sở hữu cho được. Cài rồi hiểu chùng gọi vụng, ai biết đâu nhưng mà bắt.”

Giờ là ngay sát trăm năm sau, ta vẫn thấy chuyện không khác mấy. Chủ yếu quyền có thể tinh vi hơn trong việc cấm cản, nhưng mà bàn dân thiên hạ thể nào cũng sẽ có cách. Phan Khôi cũng nói tới một câu nói thịnh hành ở Trung Quốc: “Các chiếc vui ở trần gian không cái nào bằng trong đêm có tuyết, đóng cửa lại mà lại đọc sách cấm”.

Việt Nam có lẽ rằng sẽ còn có chuyện cấm sách dài dài; dân Việt Nam, cùng với đó, cũng nên phát triển cái niềm an lành này, hẳn vẫn góp phần cải thiện dân trí lắm.

Tuy vậy, sách cấm không tốt nhất thiết là sách hay. Ở trên đây xin liệt kê vài tựa sách tôi thấy xứng đáng để đóng cửa lại mà đọc vào một đêm gió lạnh, gặm nhấm loại thú cơ mà cổ nhân đã nói.

1. Trại súc đồ dùng (Animal Farm) - George Orwell

Vào năm 2013, cuốn sách kinh điển này từng được xuất phiên bản bằng giờ đồng hồ Việt dưới tên gọi “Chuyện nghỉ ngơi nông trại”. Giai thoại đề cập rằng ban ngành kiểm xem xét nghe tựa tưởng nó là truyện cổ tích yêu cầu cho in. Công chúng nức lòng được ít lâu thì cuốn sách bị thu hồi, đơn vị chức năng xuất bản bị xử phạt. <5> tóm lại phán rằng thành tích “chứa tương đối nhiều luận điểm không nên trái về chủ nghĩa làng hội.” <6>

*
Hai lần xuất bạn dạng của "Animal Farm" bằng tiếng Việt. Ảnh: NXB Giấy Vụn, Nhã Nam.

“Animal Farm” reviews năm 1945, và đến nay đã được dịch ra khoảng 70 vật dụng tiếng. <7> Vào thời cuộc chiến tranh Lạnh, CIA (Cơ quan Tình báo trung ương Hoa Kỳ) được hiểu đã gởi hàng triệu quả bóng bay trong những số đó có cuốn sách này để rải quý phái lãnh thổ tía Lan, Hungary và Tiệp Khắc, đông đảo thành trì của phe buôn bản hội chủ nghĩa. <8> Đến nay, cuốn sách vẫn được vinh danh là tòa tháp châm biếm vừa bất hủ lại vừa tất cả tính thời đại (timely và timeless) kháng lại chế độ độc tài toàn trị.

Bản dịch tiếng việt của Phạm Minh Ngọc | bản gốc tiếng Anh

2. Bên thắng cuộc - Huy Đức

Cuốn sách này không phải là bị cấm, vì sau khoản thời gian một vài công ty xuất bạn dạng trong nước từ chối phiên bản thảo, người sáng tác quyết định trường đoản cú in và kiến tạo trên Amazon. Đó được xem như là lần thứ nhất một tác giả Việt Nam chọn cách làm này để tránh kiểm chu đáo trong nước.

“Bên chiến hạ cuộc” được giáo sư trần Hữu Dũng (chủ trang viet-studies.net) review là “quyển sách hay độc nhất viết về lịch sử dân tộc Việt phái nam sau 1975” mà lại ông được biết. <9> Cuốn này đặc biệt cân xứng cho tín đồ đọc ở giới hạn tuổi cuối cấp cha - đầu đại học, khi quá trình định hình bạn dạng thân ban đầu và quy trình nhồi sọ lịch sử vẻ vang trong khối hệ thống giáo dục tăng tốc. Những tứ liệu dày dặn, chi tiết trong sách để giúp đỡ người đọc có thêm tin tức để so sánh với gần như gì được dạy, từ đó cơi nới không gian tư duy của chính mình.

Vì nói như tác giả trong lời nói đầu: “Không ai có thể đi mang đến tương lai một cách kiên cố nếu không hiểu nhiều trung thực về thừa khứ.”

Link cài đặt sách trên Amazon

3. Một cơn gió lớp bụi - trằn Trọng Kim

Đầu năm 2017, cuốn hồi ký của học trả Trần Trọng Kim (1882 - 1953) được xuất phiên bản tại Việt Nam. Nửa năm sau, nó bị thu hồi vì ngôn từ “không phù hợp, không khách hàng quan, hoặc chưa được kiểm chứng”. <10> Đây là một trong tình huống bom tấn thường xảy ra với những cuốn hồi ký của các nhân vật lịch sử dân tộc không “chính thống”. Nó phải đợi đến vài thập niên sau bắt đầu được trình làng khi chịu cắt vứt những phần “nhạy cảm”, nhưng ở đầu cuối vẫn bị thu hồi khi bao gồm ai đó không hài lòng.

*
Bản in cuốn "Một cơn gió bụi" (Kiến Văn Lục) trước năm 1975. Nguồn ảnh: BBC.

Trần Trọng Kim là một trong những học giả, sử gia, nhà giáo dục đào tạo lừng lẫy thời điểm đầu thế kỷ XX. Ông cũng là một trong chính trị gia, từng giữ lại chức tổng trưởng (thủ tướng) của Đế quốc Việt Nam, một nhà nước chỉ tồn tại trong 5 mon trước phương pháp mạng tháng Tám 1945. “Một cơn gió bụi” được viết năm 1949, đề cập lại quãng thời gian ông hoạt động chính trị. Nội dung một số chương sách nhắc về buổi giao lưu của Hồ Chí Minh và Việt Minh, trong số đó có nói đến một nữ giới đảng viên biết đến có con gái với ông Hồ.

Xem thêm: Quay Tay Bằng Xà Phòng ! - 10 Điều Tuyệt Đối Không Được Làm Với “Cậu Bé”

Chi tiết này có trong bản in năm 1969 ở dùng Gòn, tuy nhiên hiển nhiên ko được phép xuất hiện thêm trong phiên phiên bản bị thu hồi năm 2017.

Đọc online

4. Đường về bầy tớ (The Road lớn Serfdom) - F. A. Hayek

Bản giờ đồng hồ Việt của cuốn sách này nối sát với tiếng tăm của giá sách Tinh hoa thuộc đơn vị xuất bạn dạng Tri Thức. Sách được ấn năm 2009 và bị cấm tái bạn dạng luôn từ đó . Năm 2018, khi giáo sư Chu Hảo, người có quyền lực cao Nhà xuất bạn dạng Tri Thức bị kỷ phương pháp Đảng, “Đường về nô lệ” là một trong những bằng chứng được sử dụng để chứng minh những “sai phạm nghiêm trọng” của ông. <11>

Chung quy là do trong cuốn sách này, tài chính gia đại diện cho nhà nghĩa tân tự do Hayek đã cho rằng chủ nghĩa làng mạc hội, cụ thể là hình thái kinh tế kế hoạch hóa tập trung, vớ yếu sẽ dẫn đến chế độ nô lệ. <12> trái nhiên là những cán bộ kiểm xem xét chỉ cân nhắc đó, chứ chẳng thể nhìn cuốn sách như đại diện của một trường phái kinh tế tài chính học trong kế hoạch sử. Tất cả khi việt nam đã từ bỏ kinh tế tài chính kế hoạch hóa, các quan điểm đó vẫn bị chỉ ra rằng xuyên tạc nhà nghĩa làng mạc hội. Nhưng mà Hayek làm sao phải là một kẻ vô danh tè tốt. Ông được trao giải Nobel tài chính năm 1974.

Phải gọi sách thì mới thấy, tư duy cỗ vũ thị trường tuyệt vời nhất của Hayek thiệt ra là hết sức gần với giải pháp mà xóm hội Việt Nam vận hành bây giờ.

Đọc bản dịch giờ đồng hồ Việt của Nguyễn quang quẻ A | Đọc bản dịch nắm tắt của Phạm Nguyên Trường

5. Chuyện nói năm 2000 - Bùi Ngọc Tấn

Đây có lẽ rằng là cuốn tè thuyết tất cả số phận lận đận độc nhất vô nhị trong lịch sử vẻ vang văn học việt nam hiện đại. Duy nhất tháng sau khi ấn hành, cuốn sách không phần đông bị thu hồi, ngoài ra bị tiêu hủy. <13> nghiền nát. Đưa vào bể axit.

*
Nhà văn Bùi Ngọc Tấn. Ảnh: Nguyễn Đình Toán.

“Chuyện kể năm 2000” tế bào tả cuộc sống đời thường trong nhà tù qua bé mắt của Tuấn, một trí thức cần chịu án tội nhân oan. Các người cho rằng đó là mẩu chuyện của chủ yếu tác giả. Bên văn Bùi Ngọc Tấn nên ngồi tù sát 5 năm, từ thời điểm tháng 11/1968 mang đến tháng 3/1973, với tội danh “Tuyên truyền phản phương pháp mạng” vào vụ án Xét lại kháng đảng năm 1967. <14>

Theo các nhà phê bình, điều làm cho cuốn sách này mang dáng vóc lớn là nhân thiết bị trong truyện nói lại số đông nghịch cảnh bằng một giọng văn không sở hữu thù hận. Anh cứ đề cập chuyện như vậy, nhắc lại phần lớn gì đã ra mắt như một fan miệt mài ghi chép cuộc sống của bao gồm mình, tin rằng sẽ là lịch sử.

Nhà văn Bùi Ngọc Tấn tắt hơi năm 2014. <15> Cuốn sách của ông không tồn tại chỗ trên chính quê nhà mình, nhưng đang đi đến được với fan hâm mộ ở quốc tế qua các bản in phụ, với được dịch thanh lịch tiếng Anh với tiếng Pháp.

“Chuyện đề cập năm 2000”, y như những bản thảo “không thể cháy” khác, dù đã biết thành nghiền nát, vẫn tìm kiếm được đường mang đến với công bọn chúng của nó. <16>

Độc đưa thời ni còn có thể đọc online tác phẩm tại đây. <17>

Bài viết nằm trong chuyên mục Đọc sách cùng Đoan Trang, đăng vào tối thứ cha hàng tuần.

Bài hiệp tác xin gửi cho chúng tôi tại đây. Ban chỉnh sửa Luật Khoa tạp chí, bao hàm Đoan Trang, rất hy vọng chờ bài viết của bạn.

Cập nhật: Ban chỉnh sửa đã gỡ bỏ những đường link đọc online của một vài tác phẩm trong bài vì lý do phiên bản quyền. Xin cáo lỗi cùng những tác giả, dịch giả và chúng ta đọc.

Chú thích:

1. Cao Nguyên. (2020, October 11). Nhà Xuất bản Tự vày tại việt nam bị chỉ ra rằng ‘nguy hiểm’ nên truy bức! Radio miễn phí Asia. Https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/liberated-publisher-being-crackdowned-01062020123626.html

2. Y Chan (2019, February 19). Kiểm duyệt: Bàn tay đậy nắng hay bịt được cả trời? cơ chế Khoa Tạp Chí. Https://www.cauma.vn.org/2019/02/kiem-duyet-ban-tay-che-nang-hay-che-duoc-ca-troi/

3. APA Dictionary of Psychology. APA Dictionary. Https://dictionary.apa.org/reactance-theory

4. Phan Khôi (1928, September 1) Cấm sách, sách cấm. Đông Pháp Thời Báo. Http://www.viet-studies.net/Phankhoi/PKhoi_CamSach.htm

6. Petrotimes (2013, April 25). Những cuốn sách gây bao tay của Nhã Nam. Https://Petrotimes.Vn/. Https://web.archive.org/web/20210414222624/https:/petrotimes.vn/nhung-cuon-sach-gay-buc-xuc-cua-nha-nam-102061.html

7. Orwell in Translation. (2017, November 21). European Studies Blog. Https://blogs.bl.uk/european/2017/11/orwell-in-translation.html

8. Shakespeare, N. (2019, August 20). Novel explosives of the Cold War. The Spectator. Https://web.archive.org/web/20190826033137/https:/www.spectator.co.uk/2019/08/novel-explosives-of-the-cold-war/

9. è Hữu Dũng. (2012, November). Đọc “Bên win Cuộc” của Huy Đức | trần Hữu Dũng. Viet Studies. Http://www.viet-studies.net/THDung/THDung_DocHuyDuc.htm

10. Dương Cầm. (2017, June 27). “Một cơn gió bụi” của trằn Trọng Kim bị thu hồi. ZingNews.vn. Https://web.archive.org/web/20201125003908/https://zingnews.vn/mot-con-gio-bui-cua-tran-trong-kim-bi-thu-hoi-post758032.html

11. Anh Tuấn (2021, June 9). Ủy ban khám nghiệm Trung ương: Vi phạm, khuyết điểm của bạn hữu Chu Hảo khôn xiết nghiêm trọng. SKĐS Online. Https://web.archive.org/web/20211207085703/https://suckhoedoisong.vn/uy-ban-kiem-tra-trung-uong-vi-pham-khuyet-diem-cua-dong-chi-chu-hao-rat-nghiem-trong-169150371.htm

12. Vi yên ổn (2018, November 1). Nghe Hayek đả phá chủ nghĩa làng mạc hội vào “Đường về nô lệ.” cơ chế Khoa Tạp Chí. Https://www.cauma.vn.org/2018/04/nghe-hayek-da-pha-chu-nghia-xa-hoi-trong-duong-ve-no-le/

13. Lê hero (2016, September 1). Chuyện đề cập năm 2000 bị tịch thu và tiêu huỷ: âm mưu kim chi phí của bình an VN? VOA. Https://www.voatiengviet.com/a/chuyen-ke-nam-2000-bi-thu-hoi-va-tieu-huy-am-muu-kim-tien-cua-an-ninh-vn/3485291.html

15. Nguyên Ngọc (2015, December 20). Nhân hậu và anh hùng. Bạn Đô Thị. Https://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/nhan-hau-anh-hung.html

16. Câu nói lừng danh trong tiểu thuyết “The Master và Margarita” của phòng văn Nga Mikhail Bulgakov (1891-1940). Đây cũng từng là một trong những cuốn sách bị cấm sinh sống Liên Xô bên dưới thời Stalin. Độc giả có thể xem thêm tại đây. Công ty văn Nguyên Ngọc cần sử dụng câu nói này nhằm mô tả dáng vẻ của “Chuyện đề cập năm 2000”.

17. Bùi Ngọc Tấn. Chuyện nhắc năm 2000. Văn Việt. Http://vanviet.info/van/chuyen-ke-nam-2000-ky-1-tieu-thuyet-cua-bui-ngoc-tan/