Ở cầm cố kỷ 21, bao gồm một hà thành đang nắm da đổi thịt từng ngày. Náo nhiệt, sôi động và phân phát triển. Và cũng có thể có một thủ đô hà nội vẫn cần cù bảo tồn hồ hết tinh hoa văn hóa truyền thống của dân tộc. Đấy là quần thể di tích lịch sử “Đền Ngọc đánh - ước Thê Húc - tháp cây bút - đài Nghiên”, một hình tượng văn hóa của hà nội xưa.
*
Mặt nước hồ nước Gươmtrăm năm soi bóng đất tp hà nội - Ảnh: Tiến Thành

Đã mấy trăm năm, người thủ đô hà nội vẫn tự nhắn nhủ nhau cùng nhắn nhủ với khác nước ngoài bốn phương về tụ tập trên mảnh đất kinh kỳ:
"Rủ nhau coi cảnh kiếm hồXem mong Thê Húc, xem miếu Ngọc SơnĐài Nghiên, tháp cây bút chưa mònHỏi ai gây dựng nên quốc gia này" (Ca dao cổ)
Cầu Thê Húc, chùa Ngọc Sơn vẫn còn đấy đây. êm ả dịu dàng và đặm đà giữa bạt ngàn sóng nước xanh như mực của hồ nước Gươm. Đài Nghiên, tháp cây viết đứng sừng sững, uy nghiêm, tựa ngàn ngọn cây bút lông lủa tủa viết thăng thiên xanh.

Bạn đang xem: Đền ngọc sơn cầu thê húc


*
Tháp bút năm tầng đứng sừng sững thân trời xanh - Ảnh: Tiến Thành

Gần một nghìn năm trước, mọi quần thể di tích lịch sử này còn nằm trên một cồn cat hoang sơ của khúc sông Nhị Hà (sông Hồng). Quý phái đời Trần, bên trên cồn cát ấy gồm ngôi đền rồng thờ các nhân vật liệt sĩ đã hi sinh trong trận chiến chống giặc Nguyên- Mông. Nhưng trải qua phát triển thành cố binh lửa, đền rồng bị đổ nát. Mãi đến thời chúa Trịnh Giang, sẽ dựng cung Khánh Thụy trên đảo Ngọc làm chỗ vui chơi, tiêu khiển. Năm 1786, cung Khánh Thụy bị Lê Chiêu Thống đốt. Phần đông kẻ sĩ khu đất Bắc lại tìm về nền khu đất bị tàn phá, kiến thiết xây dựng lên những thành tháp văn hóa.
Sử sách chép lại: một bốn nhân là Tín Trai vẫn dựng ngôi đền bé dại trên nền cung Khánh Thụy, đền rồng thờ quan đế thánh nhân (tức quan tiền Công đời Hán), sau thêm ban thờ trần Hưng Đạo (vị tổng lãnh đạo trong cuộc chiến chống giặc Nguyên- Mông). Năm 1842, đền bao gồm thêm ban thờ Văn Xương đế quân, vị thần chủ trì văn học, sau còn có thêm ban cúng tượng Lã Tể (Lã Đồng Tâm), vị tiên có tài năng tìm thuốc chữa trị bệnh. Năm 1843, đền rồng mới chính thức có tên gọi là Ngọc Sơn.
*
Cổng không tính của đền rồng Ngọc tô - Ảnh: Tiến Thành

Về loài kiến trúc, thường Ngọc Sơn là một dãy công ty hình chữ Tam gồm tòa tiền bái, tòa bao gồm điện và hậu cung. Tòa tiền bái thờ quan tiền Công, tòa chính điện thờ Văn Xương đế quân và tòa hậu cung thờ trằn Hưng Đạo. Trong khi trong đền rồng còn bái Phật A Di Đà. Điều này đã biểu thị rõ quan niệm tam giáo đồng nguyên của người việt xưa.
Đúng 22 năm sau, phương đình Nguyễn Văn khôn xiết đã đứng ra vận động phát hành và tu bổ đền Ngọc tô thành một biểu tượng văn hóa của kẻ sĩ Bắc Hà cùng với một công trình xây dựng liên hoàn có “đền Ngọc Sơn- ước Thê Húc- tháp Bút- đài Nghiên”.
*
Từ cổng ngoài đi vào có hai bức tường hai bên, một mặt là bảng rồng, một bên là bảng hổ, tượng trưng mang lại hai bảng cao siêu nêu tên những người dân thi đỗ năm xưa - Ảnh: Tiến Thành

Nguyễn Văn Siêu, nhà tri thức lỗi lạc của khu đất Thăng Long xưa, đã “múa bút” viết bắt buộc những hoành phi câu đối xuất xắc mỹ cho phần lớn lâu đài văn hóa truyền thống đương thời. Này đây là tháp cây bút với ba chữ “Tả Thiên Thanh” (Viết lên trời xanh) tỏ rõ khí phách của kẻ sĩ Bắc Hà. Rằng kiếp sĩ phu đâu chỉ chỉ gác cây bút nghiên đi sinh sống ẩn, mà người ta đang xông pha ngòi cây bút để quan tâm dân, trị nước, hòa nhập cùng với vũ trụ, với những thay đổi tiến cỗ của trả cầu.

Xem thêm: Cách Chữa Nôn Trớ Ở Trẻ Sơ Sinh Trớ Sữa, Nôn Trớ, Mẹ Phải Xử Sao?


Này đây là đài Nghiên với song câu đối viết lên mong nguyện đầy ắp về chốn văn chương trí tuệ của đời người:
*
*
Cầu Thê Húc ngày với đêm - Ảnh: Tiến Thành

Ngày nay, tâm niệm của Nguyễn Văn vô cùng về cây ước Thê Húc “hội tụ ánh sáng đẹp của khía cạnh trời” vẫn còn đó nguyên giá chỉ trị. Sử tích đánh dấu cầu được xây cất năm 1865, gồm 15 nhịp, 32 chân cột tròn xếp thành 16 đôi. Trên mong lát ván gỗ cùng sơn màu đỏ sẫm, chữ màu sắc vàng. ước Thê Húc dẫn cho cổng đền Ngọc Sơn, còn gọi là Đắc Nguyệt thọ (lầu được trăng) ở ẩn núp dưới bóng mát đa cổ thụ.
Đắc Nguyệt lâu là một trong gác chuông nhị tầng, kiến trúc tựa như Khuê Văn những ở Văn Miếu- Quốc Tử Giám. Lầu có đắp hình long mã và rùa thần đội đồ thư với gươm báu hai bên, kèm song câu đối tượng người dùng trưng đến tấm lòng thanh sạch của sĩ phu Bắc Hà: “Cầu gỗ như loại cầu vồng gửi lên hồ đảo. Lầu cao soi trăng sáng nằm giữa lòng hồ”.
*
Đắc Nguyệt lâu (lầu được trăng) - Ảnh: Tiến Thành

Phía Nam đền rồng Ngọc sơn là trấn tía Đình (đình chắn sóng). Xét ý niệm sâu sa, tên thường gọi ấy sở hữu nghĩa là chắn phần lớn làn sóng văn hóa độc hại xô bồ. Bia đền rồng Ngọc đánh viết: “Đền thờ new đã trả thành, vùng trước là đình Trấn Ba ngụ ý là trụ cột tại vị giữa làn sóng văn hóa”. Trấn tía Đình hình vuông, được sản xuất theo lối phong cách thiết kế hai tầng, có 8 cột chống đỡ, tứ cột ngoài bởi đá, bốn cột trong bởi gỗ. Cột trong đình còn tồn tại đôi câu đối ngụ ý vừa mệnh danh vừa răn dạy người đời:
Ngày lại ngày, nhịp sinh sống phố phường hà nội thủ đô lại tảo tít mù thuộc bánh xe thời gian. Bận bịu và mệt nhọc mỏi. Cơ mà dòng fan đổ về quần thể di tích lịch sử “đền Ngọc Sơn- cầu Thê Húc- tháp Bút- đài Nghiên” vẫn chẳng có gì cụ đổi. Đông đúc, sôi động như tụ hội.
Có bạn đến đây chỉ để vui chơi giải sầu, tất cả người hòa tâm hồn vào không khí trầm mặc hương khói nhằm tĩnh tâm, thư thái… cùng tôi mang lại đây chỉ để thỏa mãn một điều là hiểu được tấc lòng thanh bạch, đầy khí phách của "kẻ sĩ Bắc Hà" xưa.